İran'da Kadın ve Aile


İran'da Kadın ve Aile

     

Aile İran toplumunun en önemli ve en sağlam kurumlarından biridir. Evlilik her İranlı'nın hayatında unutulmayacak olayların başında yer alır. İran'da evlilik töreni çok çeşitli bir o kadar da renkli adet ve geleneklere sahne olur. Sağlamlığını büyük ölçüde İslami değerlerden alan ve bir kutsallık hâlesiyle çevrilmiş olan aile kurumunun önemine Anayasada da değinilmiştir. Bu yasanın 10. Maddesinde yapılan düzenleme ile aile kurumunun oluşturulması kolaylaştırılmış ve onun kutsallığı ile İslami ahlak ve hukuka dayalı aile ilşkilerinin korunmasına vurgu yapılmıştır.
      Evlilik yaşı son yıllarda meydana gelen değişimler neticesinde değişikliğe uğramıştır. Geçmişte erkekler için 26 yaş, kadınlar için 19 yaş olan evlilik yaşı kadınların eğitim ve çalışma imkanlarının da genişlemesi nedeniyle, bazı istatiktiklere göre erkekler için 30, kadınlar için 24 yaşa kadar yükselmiştir.

Kadınların ülkenin büyümesi ve kalkınmasındaki rolü, günümüz dünyasında herkesçe bilinen bir gerçektir. Bu esasa göre kadınların toplum, siyaset, kültür ve ekonomi gibi çeşitli alanlarda etkin katılımlarını sağlamak yönünde gerekli ortamı hazırlamak, İran İslam Cumhuriyeti Devleti'nin temel önceliklerinden birini teşkil etmektedir.

Bu öncelikli görev İran İslam Cumhuriyeti Anayasının 21. Maddesinin 1. fırkasında “Kadının kişiliğinin olgunlaşması, maddi ve manevi haklarının canlandırılması için elverişli ortamın hazırlanması” şeklinde vurgulanmaktadır.
      İslam Devrimi'nin zafere ulaşmasıyla İran kadınının konumu da büyük değişim ve gelişmeler geçirmiştir. Geçen yüzyılın ilk yarısında iki hüviyetli olmaya zorlanan, İslami kimliklerini korumakla toplum içinde yer alma arasında seçim yapmak zorunda bırakılan İranlı kadın İslam devriminden sonra bu ikilemden kurtulup bugün her alanda faal olarak sosyal ve kamusal hayatın içinde yer almaktadır. Günümüz İran'da kamu sektöründe çalışanların %42'sini kadınlar teşkil etmektedirler.

Bunların çoğu Eğtim - Öğretim, Ekonomi, Maliye ve Sağlık Bakanlıklarında görev yapmaktadır. Devlet kademelerinde müdür statüsünde görev yapan kadın personelin sayısı kayda değer seviyede yüksektir. Şunu da hatırlatmakta yarar var k i, d ünyanın ilk uzay yolculuğunu yapan kadını Enuşe ANSARİ adlı İranlı bir bayandır.

Kadınlar her düzeyde seçme ve seçilme hakkına sahiptirler. 290 sandalyeli İslami Şura Meclisinde her dönem %24-%30 oranında kadın milletvekili bulunmaktadır. Yerel seçimlerde kadın aday sayısında her hangi bir sınır bulunmamaktadır.

Ülke kadınlarının kendilerine ait haklardan daha çok yararlanmasına imkan sağlamak amacıyla 1991 yılında Cumhurbaşkanlığı Kadın İşleri Bürosu kurulmuştur. Halihazırda Cumhurbaşkanının bir danışmanı, Çevre Bakanı, birkaç Devlet Bakanlığı ve 400'den fazla Genel müdürlük makamı kadınların yetkisindedir.

1995 yılında kadınların yüksek yargı görevinde bulunmaları yönünde, kadın hakim seçimlerine yasal yol açılmılştır. Bugün kadınlar özellikle aile mahkemelerinde, hakim savcı, hukuk müşaviri ve avukat olarak görev yapmaktadır.

2002-2003 Eğitim-Öğretim yılından itibaren üniversiteyi kazanan kız öğrencilerin oranı her geçen yıl daha da artmaktadır. Nitekim 2006-2007 Eğitim-Öğretim yılında üniversiteyi kazanan kızların oranı %67'yi geçmiştir. Ayrıca Uluslararası Bilim Olimpiyatlarında İran'ın büyük başarılar kazanmasında kız öğrenciler önemli paya sahiptirler. Kadınların spor alanındaki faaliyetlerine de spor bölümünde değinilmiştir.

Kadınların sportif faaliyet alanlarının genişletilmesi de İran'da önem verilen konular arasındadır. Ülkede 4 milyon dolayında kadın, voleybol, futbol, basketbol, hendbol, halter, yüzme, binicilik, tenis, eskrim, atıcılık, judo, karate, kongfu ve kayak gibi 40'ın üzerinde spor dalında faaliyet göstermektedir. Bu rakamın %50'i spor takımı bünyesinde Ülke Kadınlar Spor Dernekleri'nin çatısı altında etkinliklerini sürdürmektedir.

İran'ın öncülüğünde, Uluslararası Olimpiyat Komitesi ve Asya Olimpiyat Komitesi'nin desteğiyle 1991 yılında kurulan İslam Ülkeleri Kadınları Spor Federasyonu. 2001 yılında İslam Ülkeleri Kadın Spor Olimpiyatları'nın 3.'sünü de İran'da gerçekleştirmiş ve İslam ülkeleri kadınları voleyboldan yüzmeye, tenisten futbola tam on beş dalda yarışmışlardır.